Công tác xã hội (CTXH) ở Việt Nam ngày càng khẳng định được vị thế và vai trò quan trọng trong sự phát triển chung của đất nước. Kể từ khi được công nhận (năm 2010), nghề CTXH đã góp phần can thiệp, trợ giúp cho nhiều đối tượng khó khăn, yếu thế; góp phần đảm bảo an sinh xã hội cho các đối tượng nói riêng và công bằng, bình đẳng và tiến bộ cho xã hội nói chung. Tuy nhiên, hiện nay nghề CTXH vẫn chưa phát triển tương xứng với nhu cầu ngày càng cao của xã hội, mà một trong những nguyên nhân là do cơ chế, chính sách và pháp luật về nghề CTXH còn hạn chế. Chính vì vậy, xây dựng, hoàn thiện và ban hành Luật về Công tác xã hội là một vấn đề cần thiết và cấp bách ở Việt Nam hiện nay.

Hiện nay, ở Việt Nam nhu cầu tiếp cận, sử dụng các dịch vụ CTXH ở nước ta rất lớn. Cụ thể, số người cần được cung cấp dịch vụ CTXH ở nước ta chiếm tỉ lệ 20% dân số, trong đó có khoảng 9,2 triệu người cao tuổi; 7,2 triệu người khuyết tật; 1,5 triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; gần 8% hộ nghèo trên cả nước; 1,8 triệu hộ gia đình cần được trợ giúp đột xuất hàng năm do thiên tai, hỏa hoạn, mất mùa; 234 nghìn người nhiễm HIV được phát hiện; 204 nghìn người nghiện ma túy; khoảng 30 nghìn nạn nhân bạo lực, bạo hành trong gia đình. Ngoài ra, nhiều phụ nữ, trẻ em bị ngược đãi, bị buôn bán, bị xâm hại và hiện lang thang kiếm sống trên đường phố cũng rất cần đến sự trợ giúp từ hoạt động của những người làm nghề CTXH.

Trong khi đó, mạng lưới các cơ sở cung cấp dịch vụ CTXH hiện nay chủ yếu được hình thành ở ngành Lao động - Thương binh và Xã hội và đang bước đầu được thí điểm ở các ngành Y tế, Giáo dục với phạm vi, quy mô nhỏ, số lượng đối tượng được hưởng dịch vụ rất hạn chế. Cùng với đó là đội ngũ làm CTXH còn mỏng và chưa được đào tạo chuyên nghiệp; đa số được đào tạo từ ngành nghề khác hoặc một số ít thậm chí không được đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ; đội ngũ cộng tác viên CTXH tại cộng đồng bước đầu được hình thành tại một số địa phương. Điều quan trọng nữa là, nhận thức về vai trò, vị trí của CTXH trong quá trình xây dựng một nền an sinh xã hội tiên tiến của đất nước ở nhiều cấp, ngành vẫn còn hạn chế.

Theo ông Hà Đình Bốn (Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), so với các nước phát triển trên thế giới và một số nước trong khu vực thì các quy định pháp lý của nước ta về CTXH vẫn còn khoảng cách lớn. Còn theo TS. Trần Mạnh Đạt (Bộ Tư pháp), hiện nay CTXH mới chỉ được quy định ở một số nghị định, quyết định, thông tư liên tịch, giá trị pháp lý còn thấp… Điều này cũng gây khó khăn cho việc lồng ghép, đưa các quy định cụ thể về CTXH vào các văn bản pháp luật trong các lĩnh vực chuyên ngành cũng như tổ chức triển khai trên thực tế.

Cũng theo Theo TS. Trần Mạnh Đạt, nếu sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về CTXH sẽ gặp một số vướng mắc như: quy định tản mạn ở nhiều văn bản khác nhau, không bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ; khó quản lý, khó áp dụng và thực hiện. Các văn bản này cũng khó có thể trở thành nền tảng pháp lý đủ mạnh để phát triển lĩnh vực CTXH. Vì thế, cần sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về CTXH theo hướng xây dựng và ban hành một đạo luật riêng về lĩnh vực này; tạo cơ sở pháp lý để phát triển đội ngũ những người làm CTXH cả về số lượng và chất lượng. Điều này đã được TS.Nguyễn Hải Hữu, Phó Chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp và nghề CTXH Việt Nam khẳng định: “Pháp luật về CTXH là khuôn khổ pháp lý quan trọng cho việc phát triển nghề CTXH. Hầu hết các quốc gia có nghề CTXH phát triển họ đều có luật và có Hiệp hội của những người hành nghề CTXH và Hiệp hội các trường đào tạo về CTXH. Luật về CTXH điều chỉnh các hoạt động nghề nghiệp CTXH, bảo vệ quyền và lợi ích của người cung cấp dịch vụ (nhân viên CTXH) và bảo vệ lợi ích của người sử dụng dịch vụ CTXH. Để phát triển CTXH thành một nghề chuyên nghiệp ở Việt Nam theo Đề án 32 của Chính phủ, cần thiết phải xây dựng và ban hành luật về CTXH”. Từ đó, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế đi đôi với công bằng xã hội trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; đồng thời phát huy tiềm năng của cá nhân, gia đình, nhóm, cộng đồng có khó khăn tự giải quyết vấn đề của mình và tự vươn lên trong cuộc sống.

Được biết, hiện nay Luật về Công tác xã hội đang được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chỉnh sửa, hoàn thiện để gửi tới Bộ Tự pháp thẩm định, sau đó trình Chính phủ và Quốc hội xem xét thông qua. Khi được thông qua, không những hoạt động trợ giúp các đối tượng khó khăn, yếu thế ở Việt Nam được tăng cường theo hướng chuyên nghiệp hơn mà còn gia tăng cơ hội việc làm rất lớn cho sinh viên ngành CTXH ở Việt Nam nói chung và sinh viên ngành CTXH ở Trường Đại học Vinh nói riêng vì khi đó rất cần nhiều nhân lực tốt nghiệp ngành CTXH.

Ban truyền thông